Betaalbaar waterbeheer

 

Thema Waterveiligheid & Bescherming
Leerniveau VMBO / HAVO / VWO
Vak Aardrijkskunde, Economie, Maatschappijleer, Nederlands, Techniek
Omvang 400 minuten

 

 

In het beheergebied van Wetterskip Fryslân staan maar liefst 1000 gemalen, 4800 stuwen en 4400 inlaten (dit zijn schuifjes die je open en dicht kunt zetten). Dit soort installaties die zorgen voor kunstmatige ingrepen in het watersysteem noemen we kunstwerken. In totaal zijn er 7500 peilgebieden, ieder met hun eigen waterpeil en beheer. En er is een lengte van in totaal 185000 km aan watergangen om het water aan en af te voeren. De komende jaren zijn veel van de gemalen en stuwen toe aan vervanging. Dat gaat veel geld kosten.

 

Watersysteem op de schop

Daarbij komt nog dat het huidige watersysteem aangepast zal moeten worden op de toekomst. Voorspelling is namelijk dat het weer extremer zal worden. Dat het steeds vaker en harder zal gaan regenen. In een korte periode moet dan een groter volume aan water opgevangen en verwerkt kunnen worden. Naast deze natte periodes zullen er ook vaker situaties voor gaan komen waarin het juist erg droog zal zijn. We moeten ervoor oppassen dat we niet al het kostbare zoete water in zee lozen. Juist in droge periodes moeten we ook over voldoende water kunnen beschikken. Voor de natuur, recreatie en landbouw.

 

Bodemdaling

Bodemdaling is een ander probleem dat ten grondslag ligt aan de noodzaak van het moeten aanpassen van het huidige watersysteem. De bodemdaling in Fryslân ontstaat door gas- en zoutwinning. Maar ook door het inklinken van de veengebieden (als veen te droog wordt, drukt het in elkaar). Er zullen opnieuw keuzes gemaakt moeten worden. Zijn er - om deze problemen het hoofd te bieden - extra peilgebieden nodig? In het beheergebied van Wetterskip Fryslân komen relatief veel peilgebieden voor, met name in het midden van Fryslân. Er is lokaal veel variatie in maaiveldhoogte. Dat komt door de veengebieden en door de (zand)opbouw van het landschap. Ook de historie van kleinschalig peilbeheer door lokale boeren zie je nog terug in hoe het huidige watersysteem werkt.

 

Onze vraag aan jullie

Het huidige watersysteem is kwetsbaar. Het huidige systeem heeft veel kunstwerken nodig om optimaal te kunnen functioneren. Maar veel kunstwerken zijn aan vervanging toe, wat een heleboel geld gaat kosten. Het klimaat verandert en de voorspelling zegt ons dat daardoor het weer extremer zal worden. Zeer natte en zeer droge periodes zullen elkaar afwisselen. We willen geen natte voeten, maar moeten ook voldoende water hebben voor landbouw, recreatie en natuur. En om het nog ingewikkelder te maken, moeten we ook nog eens het hoofd bieden aan de problemen die de bodemdaling met zich meebrengt. Graag vragen we jullie om advies. Hoe zou het toekomstige watersysteem er uit moeten zien? Moeten we blijven investeren in zoveel kunstwerken? Moeten we peilgebieden verminderen? Met andere woorden: hoe houden we alle gebruikers van water tevreden, zonder natte voeten te krijgen of te verdrogen? Kom met een plan waarin jullie je oplossing voor dit probleem aandragen. Dat hoeft niet een oplossing voor heel Fryslân te zijn. Jullie mogen je idee ook uitwerken aan de hand van een voorbeeldgebied bij jullie in de buurt. Neem in jullie plan ook een zo realistisch mogelijk kostenplaatje mee.

 


Locatie

Aan de slag met deze opdracht

Staat jouw VO-school in Fryslân en wil je graag met je klas aan de slag met het project 'Betaalbaar Waterbeheer'?

 

Neem dan contact op met:

* Monique Pas (IVN Noord) m.c.pas@ivn.nl | 050 - 313 59 33 | 06 - 4632 2370

* Anja Dijkstra (IVN Noord) a.dijkstra@ivn.nl | 058 - 289 04 63 | 06 - 1551 9669

 

Het project betreft maatwerk en wordt n.a.v. een gesprek per school ingestoken naar de eigen wensen en mogelijkheden.