Gemaal A.F. Stroink, Vollenhove

 

Thema Waterveiligheid & Bescherming
Leerniveau Onderbouw en Middenbouw  VMBO / HAVO / VWO
Vak Aardrijkskunde, Biologie
Omvang 90 minuten

 

 

Gemaal A.F.Stroink

Het gemaal Stroïnk regelt het peil op de boezem (waterbergingsgebied) van Noordwest-Overijssel en indirect van de polders in Noordwest-Overijssel, de polder Nijeveen-Kolderveen en het stroomgebied van de Vledder- en Wapserveense Aa. De totale oppervlakte van dit gebied is ruim 50.000 hectare.

Het gemaal is een monumentaal pand en een rijksmonument. Het is in 1918 gebouwd met twee pompen en twee rechtopstaande stoommachines. In 1928 is de derde pomp gebouwd. Deze pomp diende aanvankelijk om water dat werd afgelaten van het Meppelerdiep (om Meppel te ontlasten) uit te pompen op de Zuiderzee. Vroeger voerde het gemaal A. F. Stroïnk alleen water uit het gebied weg, maar sinds 1996 wordt er bij een te laag waterpeil ook water ingelaten. Hierdoor is de waterkwaliteit in de natuurgebieden sterk verbeterd.

 

Geschiedenis

Nadat in 1825 een watersnoodramp Noordwest-Overijssel trof, werd er voor het eerst nagedacht over verbetering van de afwatering. In 1860 kwam een eerste uitwateringssluis bij Blokzijl. In 1893 kwam de tweede uitwateringssluis in de Ettenlandsche Kolk, waar nu het gemaal A.F. Stroink staat. Maar rond 1910 bleek dat deze maatregelen niet voldoende waren. Er werd een onderzoek ingesteld naar de waterstaatkundige toestand van het gebied rondom de Wieden. Dit onderzoek was de aanleiding om een installatie te bouwen die de bemaling van het water kon stimuleren en verbeteren. In 1918 is een start gemaakt met de bouw van het gemaal A.F. Stroïnk en in 1919 werd de eerste installatie in werking gesteld. De tweede installatie werd in 1920 in gebruik genomen. Op 9 juni van datzelfde jaar was de officiële opening van het stoomgemaal.

 

Naam

Het stoomgemaal is vernoemd naar dijkgraaf A.F. Stroink. Deze dijkgraaf heeft zich hard gemaakt voor het instellen van bemaling van het gebied, waarbij hij ook over de provinciegrens heen heeft gekeken. Hij heeft de inwoners van Drenthe en Noordwest-Overijssel ervan weten te overtuigen dat de invloed van bemaling een positief effect zou hebben.

 

Waterkwaliteit

In 1996 is besloten water in te laten bij het gemaal A.F. Stroïnk. Vroeger gebeurde dat via de Linthorst Homansluis in Ossenzijl. Bij het inlaten van water stroomde van hieruit per dag gemiddeld zo’n 300 miljoen liter gebiedsvreemd water naar de sloten en meren van Noordwest-Overijssel. Dat water vermengde zich snel met het aanwezige water in de Weerribben. Dit was zeer ongunstig voor de waterkwaliteit. De natuur ging erop achteruit. Dat was bijvoorbeeld te merken aan planten als Krabbescheer en Fonteinkruid. Deze kwamen steeds minder voor. Een verandering in het peilbeheer moest voorkomen dat er onnodig water werd ingelaten en uitgemalen in de zomer.

 

Om water in te kunnen laten bij gemaal A.F. Stroïnk is een nieuw inlaatwerk gebouwd. Dat heeft belangrijke voordelen, want het ingelaten water kan nu ook als eerste weer worden uitgepompt. Bovendien krijgt het nauwelijks de kans zich te vermengen met water dat al in het gebied aanwezig is. Het water dat nu bij het gemaal A.F. Stroink wordt ingelaten komt via een korte weg direct in de Beulakerwijde. Het water uit de Beulakerwijde, dat van goede kwaliteit is, wordt hierdoor naar de rest van het gebied geperst. Deze methode heeft een gunstige invloed op de natuur.

 

Toekomst

De buitenwaterstand van het gemaal is de laatste jaren hoog als gevolg van een hoog IJsselmeerpeil. Dit komt door een beperkte spuicapaciteit in de Afsluitdijk, waardoor onvoldoende water van het IJsselmeer naar de Waddenzee kan worden geloosd. De bemalingscapaciteit wordt hierdoor minder. Het Waterbeleid 21e eeuw vraagt het waterschap zich voor te bereiden op de ontwikkelingen van het klimaat in de komende eeuw.

 

Reest en Wieden zorgt er nu voor dat door revisie van de oude pompen de huidige capaciteit van het gemaal A. F. Stroïnk gehandhaafd blijft. Ook bij hogere waterstanden. Daardoor blijft dit stuk cultuurhistorisch erfgoed bewaard voor de toekomst. Daarnaast worden maatregelen voorbereid om grotere pieken in de afvoer in het stroomgebied van Noordwest-Overijssel en Zuidwest-Drenthe op te vangen.

 

Locatie en rondleidingen

Het gemaal A.F. Stroïnk ligt aan de weg van Twee Nijenhuizen in Vollenhove. Dit is de oude Zuiderzeedijk tussen Vollenhove en Blokzijl. Als je over deze dijk rijdt, kun je het gemaal niet missen. Tijdens de rondleiding krijg je onder meer informatie over de werking van het gemaal, het peilbeheer en het einde van het stoomtijdperk op het gemaal.

 

Let op: rondleidingen en excursies voor schoolgroepen kunnen alleen aangevraagd worden door docenten.

 


Locatie

Gemaal bezoeken?

Ben je geïnteresseerd en wil je graag met je klas het gemaal A.F. Stroink bezoeken? Neem dan contact op met de afdeling Communicatie van waterschap Reest en Wieden |  0522 - 27 67 67    om de mogelijkheden te bespreken